Bu konuda bir yazıyı 6 sene önce burada yazmışım. Başlığı “Aç gözlülük saplantısı”. Yazıyı ilham eden Muhammed Esed (1900-1992) bir mühtedi, yani sonradan Müslüman olmuş birisi. Muhammed Esed, Kur’an’da Tekasür suresindeki “elhakümüt tekasür” ayetine farklı bir anlam veriyor. Hikayesi şöyle: 1926 sonbaharında bir gün Berlin metrosunda seyahat ederken gördüğü yüzlerin istisnasız hepsinin derin ve gizli bir acıyla kasılı olduğunu gördü. Esed bu acıları ve ızdırapları insanların gerçeksiz, inançsız ve fasılasızca refah peşinde olmalarına bağlar. Eve döndüğünde masada açık kalmış Kur’an’ı gördü. Kapatıp kaldırmak için uzandığında gözü Tekâsür suresine ilişti. Birden surenin o gün metroda yaşadıklarının tam bir yankısı olduğunu hissetti ve şunları düşündü:
TAMAHKARLIK ARTTI
“Bütün çağlarda insanlar tamahı, açgözlülüğü tanımışlardır ama tamah ve açgözlülük başka hiçbir çağda bugün olduğu kadar ciğer sökücü bir hırs halinde kendini açığa vurmamıştı. İnsanların boyunlarına binmişti ifrit; kamçısını tam yüreklerinin başına indiriyor ve uzaklarda alayla göz kırpan yalancı hedeflere doğru dehliyordu onları. Ne kadar hikmetli olursa olsun bir insan, yirminci yüzyıla özgü bu acılı koşuyu kendiliğinden bilemez.” Bu düşünceler sonunda Müslüman olmasına yol açtı. Esed bu ilk ayetleri şu mealde çevirmiş: “Neredeyse mezarlarınıza girinceye kadar sürecek bir açgözlülük saplantısı içindesiniz.” Onun Kur’an Mesajı adıyla dilimize çevrilen meal-tefsirinde, dipnotta şu görüşlere yer vermiş: Tekasür terimi, “çoğaltma için ihtirasla çırpınma”, yani taşınır veya taşınmaz, gerçek veya hayalî kazançları arttırma ihtirası anlamına gelir. Yukarıdaki bağlamda bu terim, insanın, daha çok konfor, daha fazla maddî servet, insanlar veya tabiat üzerinde daha güçlü otorite ve kesintisiz bir teknolojik ilerleme için çırpınma saplantısını ifade eder. Bu çabaların, başka her şeyi dışlayan bir şekilde aşırı bir tutku ile sürdürülmesi, insanı her türlü ruhî kavrayıştan ve dolayısıyla tamamiyle manevî / ahlakî değerler üstüne kurulmuş herhangi bir sınırlama ve kısıtlamayı kabullenmekten alıkoyar ve sonuçta yalnız bireyler değil, bütün bir toplum iç tutarlılığını ve dengesini ve böylece her türlü mutluluk şansını yavaş yavaş yitirir.”
AÇGÖZLÜLÜK YÜZ KAT OLDU
Muhammed Esed’in bu tespiti tam yüz sene önce yapmıştı. Aradan geçen bir asır sonra bu durum, yani açgözlülük, daha çok kazanma hırsı, bu konudaki ahlaki ve dini endişeleri dikkate almama durumu sanki yüz katı artmış durumda. Geçmişte bir banker faciası yaşandığını bile bile, şimdi de fon mağdurları faciası çıktı. Mağdurlarda ve bu zemini hazırlayanlardaki ortak motivasyonun temelinde yatan, tam da Esed’in dediği gibi açgözlülük, daha çok kazanma hırsı ve daha lüks bir hayat özlemidir. Ne yazık ki onların bu aşırı tamahkarlıklarının ceremesini bütün toplum çekiyor. Meşhur ve varlıklı birisi ölür. Ardından miras kavgası başlar. Uzak yakın bir takım akrabalar peyda olur, mirastan bir pay kapma yarışı başlar. Mahkemeler, kavgalar, ölenin ruhunu rencide eden bir takım dedi kodular ortalığı kaplar. Bu da açgözlülüğün bir başka örneği.